{"id":309,"date":"2022-01-27T12:28:14","date_gmt":"2022-01-27T11:28:14","guid":{"rendered":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/?p=309"},"modified":"2022-01-27T12:30:41","modified_gmt":"2022-01-27T11:30:41","slug":"jakanie-u-dzieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/2022\/01\/27\/jakanie-u-dzieci\/","title":{"rendered":"J\u0105kanie u dzieci"},"content":{"rendered":"

Moje dziecko si\u0119 j\u0105ka<\/h2>\n
\n

O tym, co robi\u0107, kiedy malec si\u0119 j\u0105ka, rozmawiamy z prof. zw. dr hab. Jagod\u0105 Cieszy\u0144sk\u0105-Ro\u017cek.<\/p>\n

Angelika Zdankiewicz: Czy j\u0105kanie si\u0119 mo\u017cna nazwa\u0107 chorob\u0105?<\/strong>
\nProfesor zw. dr hab. Jagoda Cieszy\u0144ska-Ro\u017cek:<\/strong> Unikam tego typu okre\u015ble\u0144, bo mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 my\u015blenie, \u017ce skoro niep\u0142ynno\u015b\u0107 mowy, popularnie zwana j\u0105kaniem, jest chorob\u0105, to nale\u017cy szuka\u0107 jakiego\u015b leku. Tak nie jest. Trudno\u015bci z p\u0142ynnym wypowiadaniem si\u0119 to, og\u00f3lnie rzecz ujmuj\u0105c, zaburzenia komunikacji j\u0119zykowej.<\/p>\n

Jakie s\u0105 przyczyny tego typu zaburze\u0144?<\/strong>
\nJ.C.R.: <\/strong>Przyczyny niep\u0142ynno\u015bci mowy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a, co nie oznacza, \u017ce znamy je wszystkie. Cz\u0119sto obserwowana jest niep\u0142ynno\u015b\u0107 w rodzinie, co mo\u017ce oznacza\u0107 uwarunkowania genetyczne. Najcz\u0119\u015bciej u dzieci j\u0105kaj\u0105cych si\u0119 obserwuj\u0119 zaburzenia lateralizacji, czyli kszta\u0142towania si\u0119 dominacji jednej cz\u0119\u015bci cia\u0142a nad drug\u0105, polegaj\u0105cych m.in. na lewor\u0119czno\u015bci, ale te\u017c lepszym widzeniu czy s\u0142yszeniu oka lub ucha lewego ni\u017c prawego. Z bada\u0144 wynika, \u017ce a\u017c 90 proc. os\u00f3b z niep\u0142ynno\u015bci\u0105 jest lewousznych. Z wywiad\u00f3w wiem r\u00f3wnie\u017c o obci\u0105\u017ceniach oko\u0142oporodowych, niedotlenieniach i o przyjmowaniu niekt\u00f3rych lek\u00f3w przez ci\u0119\u017carne kobiety.<\/p>\n

Czy s\u0105 dzieci, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 predyspozycje do j\u0105kania si\u0119?<\/strong>
\nJ.C.R.: <\/strong>Jak ju\u017c zaznaczy\u0142am, przed\u0142u\u017caj\u0105cy si\u0119 czas kszta\u0142towania si\u0119 lateralizacji, czyli dominacji jednej cz\u0119\u015bci cia\u0142a na drug\u0105, mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na zaburzenia komunikacji j\u0119zykowej, w tym na niep\u0142ynno\u015b\u0107. Dzieci maj\u0105ce zaburzenia napi\u0119cia mi\u0119\u015bniowego w okresie niemowl\u0119ctwa nara\u017cone s\u0105 tak\u017ce na zak\u0142\u00f3cenie rozwoju mowy.<\/p>\n

Na jakim etapie rozwoju dziecka najcz\u0119\u015bciej objawia si\u0119 j\u0105kanie?<\/strong>
\nJ.C.R.: <\/strong>Pierwsze zaburzenia mowy, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 powtarzaniem sylaby, np. za-za-zabawki, lub g\u0142oski, np. pppodw\u00f3rko, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 oko\u0142o drugiego roku \u017cycia. W\u00f3wczas ca\u0142kowicie nies\u0142usznie okre\u015blane s\u0105 jako \u201ej\u0105kanie rozwojowe\u201d.
\nS\u0105 i takie dzieci, u kt\u00f3rych pierwsze objawy j\u0105kania pojawiaj\u0105 si\u0119 oko\u0142o trzeciego, czwartego roku \u017cycia. Rodzice \u0142\u0105cz\u0105 to ze stresem zwi\u0105zanym z przedszkolem, ale zwykle wida\u0107 u tych dzieci ju\u017c wyra\u017ane symptomy zak\u0142\u00f3ce\u0144 rozwoju motorycznego. Oznacza to nisk\u0105 sprawno\u015b\u0107 manualn\u0105, niech\u0119\u0107 do wykonywania naprzemiennych ruch\u00f3w (peda\u0142owanie na rowerku) i k\u0142opoty z pionizacj\u0105 j\u0119zyka (uniesieniem czubka j\u0119zyka do wa\u0142ka dzi\u0105s\u0142owego).<\/p>\n

Czy cz\u0119sty kontakt z nowymi technologiami mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na tego typu zaburzenia?<\/strong>
\nJ.C.R.: <\/strong>Najnowsze badania pokaza\u0142y, \u017ce zbyt wczesny kontakt z wysokimi technologiami w znacznym stopniu negatywnie wp\u0142ywa na kszta\u0142towanie si\u0119 nie tylko systemu j\u0119zykowego, ale tak\u017ce wszystkich mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych zale\u017cnych od rozwoju zdolno\u015bci charakterystycznych dla lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu.
\nW domu, w kt\u00f3rym telewizor w\u0142\u0105czony jest przez ca\u0142y dzie\u0144, w tym samym czasie dziecko korzysta z komputera lub gra, wykorzystuj\u0105c telefon kom\u00f3rkowy lub tablet, nie ma \u017cadnych warunk\u00f3w do rozwoju funkcji j\u0119zykowych. M\u00f3zg dziecka nie jest w stanie przetworzy\u0107 takiej ilo\u015bci bod\u017ac\u00f3w d\u017awi\u0119kowych. Najpierw blokowane s\u0105 informacje j\u0119zykowe, bo one najp\u00f3\u017aniej rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w ewolucji. Dziecko skupia si\u0119 na dynamicznych obrazach, co skutkuje p\u00f3\u017aniejszymi problemami w nauce czytania i pisania.<\/p>\n

Kiedy j\u0105kanie powinno zaniepokoi\u0107? Po jakim czasie rodzice powinni zg\u0142osi\u0107 si\u0119 z dzieckiem do logopedy?<\/strong>
\nJ.C.R.: <\/strong>Ka\u017cde zaburzenie p\u0142ynno\u015bci wskazuje na pewne nieprawid\u0142owo\u015bci lub trudno\u015bci w rozwoju, dlatego nale\u017cy jak najszybciej reagowa\u0107, by zapo<\/p>\n

biec utrwaleniu si\u0119 j\u0105kania. Warto zastosowa\u0107 si\u0119 do rad logopedy, kt\u00f3ry zasugeruje, jak post\u0119powa\u0107 w sytuacji pojawiaj\u0105cych si\u0119 zaj\u0105kni\u0119\u0107.Jakie s\u0105 metody pracy z dzieckiem, kt\u00f3re si\u0119 j\u0105ka?<\/strong><\/p>\n

J.C.R.: <\/strong>Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne metody pracy, ale odwo\u0142am si\u0119 tylko do tych dedykowanych ma\u0142ym dzieciom od drugiego do pi\u0105tego roku \u017cycia. Zesp\u00f3\u0142 moich kole\u017canek z Katedry Logopedii i Zaburze\u0144 Rozwoju oraz logoped\u00f3w pracuj\u0105cych metod\u0105 krakowsk\u0105, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem jest nauka czytania sylabami, ma spore do\u015bwiadczenia w pracy z ma\u0142ymi dzie\u0107mi. Najwa\u017cniejsze w terapii jest wspieranie funkcji rozwojowych, co oznacza prowadzenie systemowej stymulacji wykorzystuj\u0105cej:
\n\u2022 program s\u0142uchowy (codziennie, w s\u0142uchawkach);
\n\u2022 \u0107wiczenia oddechowe (ale nie dmuchanie na pi\u00f3rka czy pi\u0142eczki \u2013 chodzi o d\u0142ug\u0105 faz\u0119 wydechu, kt\u00f3r\u0105 dziecko \u0107wiczy podczas \u015bpiewu lub gry na flecie oraz podczas czytania);
\n\u2022 \u0107wiczenia spostrzegania wzrokowego;
\n\u2022 \u0107wiczenia du\u017cej i ma\u0142ej motoryki (wa\u017cne wspieranie dominuj\u0105cej r\u0119ki);
\n\u2022 \u0107wiczenia pami\u0119ci;
\n\u2022 stymulacje lewej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu (szeregi, sekwencje, uk\u0142adanie klock\u00f3w wed\u0142ug wzor\u00f3w);
\n (…)
\nTaki program rozwojowy jest biologiczn\u0105 baz\u0105, kt\u00f3ra zapewnia prawid\u0142owe warunki do kszta\u0142towania si\u0119 systemu j\u0119zykowego.<\/p>\n

(…)<\/strong><\/p>\n

Czy j\u0105kanie mo\u017cna ca\u0142kowicie wyleczy\u0107? Ile czasu mo\u017ce trwa\u0107 taka praca z dzieckiem?<\/strong>
\nJ.C.R.:<\/strong> Ma\u0142e dzieci, z kt\u00f3rymi pracowa\u0142am w trzecim i czwartym roku \u017cycia, s\u0105 obecnie doros\u0142ymi osobami, kt\u00f3re nie maj\u0105 problem\u00f3w z p\u0142ynno\u015bci\u0105. Ale gdy \u0107wiczenia rozpoczyna si\u0119 zbyt p\u00f3\u017ano, zdarza si\u0119, \u017ce w sytuacji du\u017cego stresu j\u0105kanie powraca.
\nCzas terapii zale\u017cy od g\u0142\u0119boko\u015bci zaburze\u0144 i wieku dziecka. Im p\u00f3\u017aniej rozpoczynamy prac\u0119, tym d\u0142u\u017cej ona trwa. Wiem, \u017ce nie ka\u017cdy logopeda chce pracowa\u0107 z trzylatkiem. Szkoda, bo to najlepszy czas i dzieci \u0107wicz\u0105, bawi\u0105c si\u0119.<\/p>\n

Jak rodzice powinni post\u0119powa\u0107 z dzieckiem, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142o si\u0119 j\u0105ka\u0107? Jak je wspiera\u0107, a czego unika\u0107?<\/strong>
\nJ.C.R.:<\/strong> Najwa\u017cniejsze to u\u015bwiadomienie rodzicom faktu, \u017ce dziecko szybko orientuje si\u0119, \u017ce ma problem z m\u00f3wieniem, a udawanie, \u017ce tego nikt nie zauwa\u017cy\u0142, jest bardzo niekorzystne. Nie m\u00f3wimy wszak o rzeczach, kt\u00f3re s\u0105 z\u0142e lub nieakceptowane. Dlatego dzieci cz\u0119sto my\u015bl\u0105, \u017ce ich problem z mow\u0105 to co\u015b z\u0142ego. Pytaj\u0105 na przyk\u0142ad, czy \u015bw. Miko\u0142aj wie, \u017ce one nie potrafi\u0105 \u0142adnie m\u00f3wi\u0107. Warto dziecku powiedzie\u0107, \u017ce dostrzegli\u015bmy ten k\u0142opot i spr\u00f3bujemy wszyscy si\u0119 z tym zmierzy\u0107. Cz\u0119sto t\u0142umaczy\u0142am dzieciom, \u017ce to j\u0119zyk nie potrafi czego\u015b powiedzie\u0107, a my go nauczymy. Wa\u017cne jest zdj\u0119cie z dziecka poczucia winy i pokazanie, \u017ce wiele os\u00f3b ma taki problem i nie jest to nic z\u0142ego. Nie wolno prosi\u0107: m\u00f3w powoli, ani te\u017c m\u00f3wi\u0107 za dziecko. Koniecznie trzeba zwolni\u0107 nieco tempo w\u0142asnej mowy, nie po\u015bpiesza\u0107 dziecka przy jedzeniu i ubieraniu, zapewni\u0107 mu 12-godzinny nocny sen, wyeliminowa\u0107 z \u017cycia rodziny (dop\u00f3ki dziecko nie p\u00f3jdzie spa\u0107) telewizj\u0119, komputer, tablet, gry w telefonie kom\u00f3rkowym, wprowadzi\u0107 zaj\u0119cia ruchowe na \u015bwie\u017cym powietrzu (rowerek, spacery). Aby poprawi\u0107 oddech, warto p\u00f3j\u015b\u0107 z dzieckiem na p\u0142ywalni\u0119, a je\u015bli nie b\u0119dzie to mo\u017cliwe \u2013 spr\u00f3bowa\u0107 uczy\u0107 si\u0119 z dzieckiem gry na flecie (chodzi o d\u0142ug\u0105 faz\u0119 wydechu). Mo\u017cna te\u017c wsp\u00f3lnie \u015bpiewa\u0107, uczy\u0107 czytania sylabami. Warto wprowadzi\u0107 \u0107wiczenia \u201eS\u0142ucham i ucz\u0119 si\u0119 m\u00f3wi\u0107\u201d, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 technik\u0119 przed\u0142u\u017conego czasu trwania sylaby. Polecam prowadzi\u0107 te\u017c \u0107wiczenia manualne, jak, rysowanie i pisanie, poniewa\u017c sprawno\u015b\u0107 manualna cz\u0119sto przek\u0142ada si\u0119 na umiej\u0119tno\u015bci w mowie. Wa\u017cne jest te\u017c to, by wyeliminowa\u0107 z diety bia\u0142y cukier, napoje gazowane i dos\u0142adzane, bo powoduj\u0105 nadmierne pobudzenie i rozkojarzenie uwagi.
\nJe\u015bli niep\u0142ynno\u015b\u0107 b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0107, trzeba skorzysta\u0107 z pomocy logopedy.<\/p>\n

Prof. zw. dr hab. Jagoda Cieszy\u0144ska-Ro\u017cek, kierownik Katedry Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, dyrektor merytoryczna Centrum Metody Krakowskiej.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Moje dziecko si\u0119 j\u0105ka O tym, co robi\u0107, kiedy malec si\u0119 j\u0105ka, rozmawiamy z prof. zw. dr hab. Jagod\u0105 Cieszy\u0144sk\u0105-Ro\u017cek. Angelika Zdankiewicz: Czy j\u0105kanie si\u0119 mo\u017cna nazwa\u0107 chorob\u0105? Profesor zw. dr hab. Jagoda Cieszy\u0144ska-Ro\u017cek: Unikam tego […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-logopedia","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=309"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":312,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions\/312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole102.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}